Nhạc nhẽo

Cuộc trùng tu của nhạc Jazz

Kể từ khi Norah Jones nhận giải 8 giải Grammy và bán được 27 triệu đĩa Come Away With Me, đã 15 năm và nhạc jazz dường như mất hút trong thế giới âm nhạc đại chúng. Khi Gregory Porter lần thứ hai nhận giải Album Giọng Ca Jazz Xuất Sắc, ngoài giới chuyên môn thì cũng chẳng ai quan tâm cả.

Ở Anh, người ta vẫn thường nói đùa rằng khi các nghệ sĩ Jazz được đề cử giải thưởng Mercury, điều đó chỉ nhằm nhắc nhở công chúng rằng jazz vẫn đang lặn ngụp ở đâu đó, có điều là nằm ngoài tầm mắt của số đông khán giả mà thôi.

Bản chất jazz là ngẫu hứng và không thể đoán định. Cùng một bản nhạc như vậy, mỗi đêm người nghệ sĩ có thể chơi theo một lối khác. Sự biến hóa khôn lường đó cho phép jazz, thực tế là, dễ dàng tiến hóa và bắt nhịp với hơi thở âm nhạc đương đại chứ không phải thứ mốt lạc thời như nhiều người vẫn tưởng. Và trên thế giới, một cuộc trùng tu jazz đang nghiêm túc diễn ra.

“Chúng ta đang có cả một thế hệ những nghệ sĩ jazz là những người trưởng thành cùng hiphop. Chúng tôi lớn lên bên cạnh các DJ và rapper và nghe hiphop suốt cuộc đời mình. Chúng tôi thông thạo về J Dilla và Dr Dre cũng nhiều như về Mingus hay Coltrane.”, Kamasi Washington – một trong những tay chơi kèn saxophone nổi bật nhất hiện nay. Bên cạnh những hoạt động về jazz thuần túy, anh còn chơi  kèn saxo cho album To Pimp a Butterfly của Kendrick Lamar.

To Pimp a Butterfly là một trong những đền pantheon của nhạc rap đương đại. Còn Kendrick Lamar là ông hoàng nhạc rap. Kết hợp giữa jazz và hiphop – hai dòng nhạc cùng gốc gác Mỹ-Phi – không phải là chuyện mới. Nó đã xuất hiện khoảng 30 năm nay. Nhưng khi Lamar làm điều đó trong album của anh, và vào đúng thời điểm hiphop thăng hoa trở thành pop phiên bản 2.0, đã gợi nhiều cảm hứng cho một loạt những thử nghiệm mới lạ của thế hệ nghệ sĩ jazz mới.

Thị trường dòng “jazz rap” đang trở nên sôi nổi hơn bao giờ hết, không chỉ có những tên tuổi như Kanye West, Beastie Boys, J.Cole góp vui mà còn thu hút nhiều nghệ sĩ trẻ mới nổi. Cho dù các nghệ sĩ trẻ này chưa trở thành các siêu sao ca nhạc, nhưng vẫn không ngừng miệt mài nỗ lực để đưa jazz trở lại về với thời hoàng kim của  nó.

Nhưng không phải nghệ sĩ jazz trẻ nào cũng lựa chọn hiphop. Esperanza Spalding, cô gái một thời vô danh từng bất ngờ đánh bại Justin Bieber và Drake để nhận giải Grammy cho nghệ sĩ mới xuất sắc, lại thừa nhận chịu ảnh hưởng từ cả Ella Fitzgerald và… Madonna. Esperanza có thiên phú về âm nhạc, nhưng cô còn có vẻ ngoài hết sức quyến rũ. Chưa kể, giọng ca của Esperanza đầy sức mạnh và đặc biệt ăn khớp với tinh thần nữ quyền ngày nay. Điều đó làm nên sức hút cho nữ nghệ sĩ trẻ.

Người ta còn nhớ hai nắm trước khi La La Land ra mắt, nhân vật nam chính Sebastian trong tác phẩm là một nghệ sĩ yêu jazz cuồng nhiệt, nhưng phải là thứ jazz thuần chủng. Anh mơ mộng được trung thành với thứ nhạc jazz của “những ngày xưa tươi đẹp”. May mắn làm sao, không phải nghệ sĩ jazz trẻ nào ngày nay cũng cực đoan như Sebastian!

Hiền Trang

[Bài viết đã đăng trên báo Tuổi Trẻ]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *